STROJE GÓRALSKIE

Strój Górali śląskich

Górale śląscy – grupa etnograficzna ludności polskiej, zamieszkująca pierwotnie tereny Beskidu Śląskiego i Beskidu Śląsko-Morawskiego w granicach dawnego Księstwa Cieszyńskiego.

Oprócz wielu cech wspólnych z szeroko pojętą góralszczyzną Karpat Zachodnich, wypływających z głównej formy gospodarki – sałasznictwa, czyli sposobu gospodarowania pasterskiego przejętego w zasadniczym wymiarze od pasterzy wołoskich kolonizujących Karpaty – cechuje go przede wszystkim archaiczność. Zachował się w prawie niezmienionej formie i jest wytwarzany z surowców pozyskiwanych niegdyś wyłącznie w ramach gospodarstwa pasterskiego. Strój ten ukształtował się z połączenia elementów ubioru przejętego od koczowniczych Wałachów (ludów wędrujących niegdyś łukiem Karpat) z elementami tutejszych osadników. Strój męski składa się z workowatej koszuli ozdobionej haftem, obcisłych spodni (nogawic), brązowej guni i filcowego kapelusza. Stopy okrywają sukienne kopyca, czyli kierpce mocowane rzemieniem. W Istebnej, Jaworzynie i Koniakowie dochodzą jeszcze czerwone, czarne lub niebieskie brucliki (kamizele z metalowymi guzikami).

Góralski strój kobiecy składa się ze swobodnie fruwającego kabotka zdobionego haftem i dwóch zapasek: tylnej (czarnej i plisowanej) oraz przedniej (modrzyńca) z granatowo-niebieskiego płótna. Na początku XX wieku zakładano też ciasnochę (prostą koszulę na ramiączkach, noszoną pod kabotkiem). Nakrycie głowy mężatek stanowiły chusty.

Strój górali żywieckich

Stroje górali żywieckich zawierają elementy typowe dla strojów górali polskich, jak kapota, haftowana koszula i kamizelka w kolorze czarnym lub brązowym często zdobiona kolorowymi guzikami zwana bruclikiem, spodnie wełniane z pomponami w kolorze czerwonym lub niebieskim, kierpce czyli skórzane lekkie buty u mężczyzn. Męski strój ozdobiony jest parzenicami i lampasem. Żywieccy górale noszą czarne lub częściej brązowe kapoty zwane gunia. Opasywano się początkowo pasami materiałowymi a później skórzanymi, wielkość pasa i jego zdobność dawała przy tym pojęcie o majętności jego posiadacza. Częstym elementem stroju była u mężczyzny laska pasterska lub siekiera zwana ciupagą, które służyły do obrony. Strój męski jest nieco skromniejszy od stroju górali podhalańskich. Mężczyzna nosił zwykle kapelusz z muszelkami lub koralikami chętnie ozdabiany orlim lub sokolim piórem. Strój kobiecy składał się z ciasnochy czyli rodzaju ciasnej halki sięgającej od kolan do piersi i zawieszonej na jednym skośnym ramiączku przez bark i łopatki, spódnicy do połowy łydki, często szytej z wielu warstw materiału aby uwydatnić efekt „odstawania” spódnicy u spodu, pończoch i skarpet wełnianych zwykle czerwonych lub białych, kierpców, oraz białej haftowanej koszuli i kamizelki lub serdaka. Spódnice były zwykle lniane. Ubierano na nie zapaskę – rodzaj fartucha, ozdabianą w drobne kwiaty. Na białą koszulę ubierano gorsety będące najdroższym elementem stroju zdobionym cekinami i świecidełkami, wyszywane w typowo góralskie motywy roślinne. Chętnie noszono korale. Zamężne kobiety nosiły czepki lub chustki na głowę. Stałym i ważnym elementem stroju góralskiego męskiego i żeńskiego były grube skarpety wełniane tak zwane kopytka, sięgające do połowy łydki i z rozcięciem do kostki.

Możliwość komentowania jest wyłączona.